Tag-Archive for » dunyo «

Saturday, November 14th, 2009 | Author: Behzod
wnextopener_0324

Yangi tarix kitobining 2008-sahifasiga bitilgan satrlar ham o‘z poyoniga yetib qoldi. Hayot atalmish muallifning shafqatsiz, lekin odil qalami hech bir voqeani nazardan chetda qoldirgani yo‘q. Ayrim o‘rinlarda u quvonchu shodlik nomalarini bitgan bo‘lsa, ba’zan satrlarda siyoh emas, qon oqdi. 366 qatordan iborat sahifa shonli va qonli voqealarga boy. Syujet esa murakkab. Ko‘p o‘rinlarda Muallif o‘ta shafqatsiz yo‘l tutgan, qalamidan qon tomadi, ayrim satrlarda esa uning nega bunchalar saxiy ekanidan hayratlanamiz. Ammo voqealar to‘qima emas. Kitobdagi bitiklarning barchasi haqiqat. Zero u hayot kitobidir…
Tarix solnomasiga ana shunday tarzda muhrlanib borayotgan 2008-yil, darhaqiqat, turfa voqea-hodisotga boy bo‘ldi. Jahon sahnasi xilma-xil o‘yinlarning guvohiga aylandi. Hodisalar rivoji tarix qonuniyatiga binoan o‘tgan yillardagi kabi bir maromda davom etib bordi. Lekin yil o‘ziga xos, bir necha o‘n yilliklarda ko‘rilmagan va kutilmagan voqealarga ham shohidlik qildi.
2008-yilda Iroq, Afg‘oniston, Yaqin Sharq, Somali kabi dunyoning qaynoq nuqtalaridagi nizo va urush o‘choqlari yonishda davom etdi. Gruziyadagi siyosiy inqiroz esa kutilmagan va xunuk oqibatlarga boy yangi mojaro bo‘lib tarixga kirdi. Pekindagi yozgi olimpiada o‘yinlari dunyo xalqlari birodarligini kuchaytirgan global sport bayrami sifatida keng nishonlangan bo‘lsa, yil oxiriga kelib bosh ko‘targan jahon moliyaviy inqirozi ko‘p rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarni tiz cho‘ktirdi. AQShda Barak Obamaning prezident sifatida saylanishi esa nafaqat yilning, balki butun Amerika siyosiy tarixining eng unutilmas va o‘ziga xos saylovlaridan biriga aylandi.
Keling, shu kabi yilning eng muhim voqealarini batafsilroq sarhisob qilamiz.
Thursday, November 05th, 2009 | Author: Behzod
Bugun “International Communication” darsida o’qituvchimiz o’rtaga savol tashladi: Terrorist deganda ko’z o’ngingizga qanday insonning qiyofasi gavdalanadi? AQSHlik talabalar birin-ketin sanay ketishdi: soqoli bor, boshida salla, uzun ko’ylak kiygan, arab…
Musulmon deganda ko’z o’ngingizga kim keladi, degan savol tashlansa ham, xuddi shu ta’rifni berishgan bo’lardi…
Nahotki, musulmon bilan terroristning o’rtasida farq bo’lmasa?
Category: Kundalik, O'y  | Tags: ,  | One Comment
Tuesday, November 03rd, 2009 | Author: Behzod

Yoxud qashshoqlikdan qutilish mumkinmi?

“Qashshoqlik”, Keys Kolvitz, 1893-94.

Qashshoqlik – murakkab muammo. Ayni paytda u qadimiydir. Insoniyat bunyod bo‘lganidan beri boy va kambag‘al tushunchalari mavjud. Kimdir yo‘qchilikdan bir burda non topishga qiynalsa, kimdir boyligini qo‘ygani joy topolmaydi. U turli makon va zamonda o‘zgarib, xilma-xil shaklda namoyon bo‘ladi.
Qashshoqlik hayot uchun zarur bo‘lgan birlamchi ehtiyojlarni qondira olmaslik bilan belgilanadi. Hayot uchun zaruriy birlamchi talablarga oziq-ovqat, kiyim, boshpana, toza ichimlik suvi kabi ehtiyojlar kiradi.
Statistik ma’lumotlarda, bugun dunyo aholisining qariyb teng yarmi qashshoqlikdan aziyat chekayotgani aytiladi.
Qashshoqlikni mutlaq yoki nisbiy turlarga bo‘lish mumkin. Mutlaq qashshoqlik barcha davlat va sharoitlar uchun o‘zgarmas bo‘lgan umumiy o‘lchovlarni o‘z ichiga oladi. Masalan, bir kunlik oziq-ovqat kaloriyasini iste’mol qilish imkoniyatidan bebahra odamlar mutlaq qashshoqlar qatlamini tashkil etadi. Nisbiy qashshoqlik esa davlatlardagi iqtisodiy rivojlanganlik darajasi va boshqa omillar tufayli turli makonlar uchun har xil o‘lchovlarni qabul qilish orqali aniqlanadi.
Jahon Banki bir kunda bir dollardan kam daromad qiluvchi insonlarni o‘ta qashshoqlar toifasiga kiritgan. Kuniga ikki dollarga yaqin daromad qiluvchilar esa o‘rtacha qashshoqlar sinfini tashkil etadi. 2005-yilgi ma’lumotga ko‘ra, dunyoda o‘rtacha 1,4 mlrd. kishi o‘ta qashshoqdir. 2,7 mlrd. inson esa o‘rtacha qashshoqlar hisoblanadi.
Qashshoqlar sonining aksariyati rivojlanayotgan uchinchi dunyo mamlakatlari hissasiga to‘g‘ri keladi. Ulardagi qashshoqlar soni 1990-yildagi 28 foizdan 2001-yilda 21 foizga kamaygan. Dunyo bo‘yicha umumiy hisobda bir dollardan kam daromad qiluvchilar soni ham 1981–2001-yillar orasida teng yarmiga qisqargan. Tropik Afrika mamlakatlarida esa qashshoqlar soni 1981-yili 41 foizdan 2001-yili 46 foizga o‘sgan.
Kambag‘allikning barcha mamlakatlar hamda mintaqalar uchun bir xil bo‘lgan universal ta’rifi mavjud emas. Qashshoqlikni belgilaydigan miqdoriy ko‘rsatkichlar esa nisbiydir. U, avvalo, mamlakatning iqtisodiy rivojlanish darajasiga bog‘liq. Kambag‘allikning asosiy tavsifi uning ijtimoiy nomaqbulligi, ya’ni kambag‘allik kishilar duchor bo‘lishdan qochadigan voqelik ekanidir.