Hayotda shunday insonlar bo’lar ekanki, ular tirikliklarida yoqib ketgan ma’rifat mash’allari zamonlar o’tishi bilan tobora yorqinroq alangalanadi. Darhaqiqat, Muhammad alayhissalom so’zlari bilan qayd etilganidek, “insonlarning yaxshilari farishtalardan ham a’lo”. Ba’zi buyuk insonlar xalq orasida hokisorlik bilan kamtarona yashab o’tib ketadilar. Ammo keyinchalik esa ularning naqadar aziz va qaytarilmas ekanliklari, o’z xalqi va vatani uchun hatto o’limlarga ham tik boqib, hayotini necha yuz bora xavf-xatarga solganliklari his etila boshlanadi. Ular yaratib ketgan ma’naviy boylik o’z xalqiga to abad meros bo’lib qoladi, necha avlod-ajdod bundan bahramand bo’ladi.Ana shunday buyuk insonlardan biri Alixonto’ra Shokirxonto’ra Sog’uniydir.
Alixonto’ra 1885-yil 21-martda sobiq Turkiston o’lkasining To’qmoq shahrida o’zbek oilasida dunyoga keldi. Adabiy taxallusi tug’ilgan shaharining qadimiy nomi Bolasog’un bilan bog’liq (hozir Qirg’iziston jumhuriyati hududida).
Bobom bolaliklaridanoq ziyrakligi, uquvchanligi, har narsani o’z mohiyati bilan tushunib, fikrlay olishi va ayniqsa, oily darajadagi quvvai hofizasi bilan o’z aka-ukalaridan ajralib turgan. Shu o’rinda bir narsani ta’kidlashim joiz. Kamina ana shu buyuk inson tarbiyasidan bahramand bo’lgan nabiralardan erurman. Bobom haqida yozish men uchun naqadar sharafli bo’lishi bilan bir qatorda, o’ta mas’uliyatli hamdirki, sababi, beradigan ma’lumotlarim iloji boricha xolis bo’lmog’i lozim.
Katta bobomiz Shokirxon to’ra o’qimishli, oqil, ma’rifatparvar kishi bo’lgan ekan, shu sababdan ikkinchi o’g’lidagi qobiliyatni sezgach, bobomni Arabistonga o’qishga yuborgan. Madinada o’qib qaytgach, o’sha davr ilm-faniga chanqoq, ijtimoiy voqelikni tushunib yetgan fazl-karamlik yigit qalbida ona-Vatani mazlum Trukistonga, asoratda yashab kelayotgan jafokash xalqiga xizmat qilish hissi tug’yon urgan.
Chekish sog‘liq uchun xavfli ekanini hamma biladi. Uning qon-tomir, o‘pka, yurak, rak kabi kasalliklarga olib borishi va alaloqibat chekuvchini halok qilishi ham ko‘pchilikka ma’lum. Shuning uchun kashandalar orasida chekishga o‘rganib qolganidan afsuslanadigan, ammo uni endi tark etolmay qiynalib yurganlar ko‘p.Ana shunday kishilarning istalgan biridan so‘rab ko‘ring, u chekishni qanday boshlagan ekan?Turli mamlakatlarda o‘tkazilgan tadqiqotlar natijasiga ko‘ra, chekuvchilar odatda birinchi bor boshqalarga havas qilib, kimgadir qiziqib yoki shunchaki kattalar, film qahramonlariga taqlid qilgani uchun lablariga tamaki qistirishadi. Nikotin xumorini qondirish, chekkandan so‘ng badanning orom olishi kabi kashandalar istaydigan holatlar birinchi chekishda ro‘y bermaydi. Aksincha, tamakidan olingan ilk “bo‘sa” ko‘pchilikda yoqimsiz taassurot qoldiradi.Bilib-bilmay muntazam chekib yurish oqibatida chekishning yuqori bosqichlari-unga o‘rganib qolish, usiz turolmaslik kabi holatlar yuzaga keladi. Kashandalarning aksariyati endi majburliklaridan, badanlari nikotin moddasiga o‘rganib qolgani uchun chekadi. Organizmi shu zaharli og‘uni talab qilayotgani bois ular har kuni burqsitib tamaki tutatishga majbur.Kuniga 10 donadan ko‘p tamaki “tanovul” qiladigan chekuvchi rasman kashanda hisoblanadi. Bundan kam chekuvchilar esa, hali nikotin moddasiga to‘la o‘rganmagan hisoblanib, ularning chekishni tark etishlari kashandalarga qaraganda oson kechadi. Chekuvchilar kun o‘tgan sayin badanlarini zaharlab, zaiflashib, o‘limga olib boradigan dardlarga duchor bo‘layotganlarini yaxshi bilishadi. Shuning uchun ularning aksariyati chekishga o‘rganib qolganlaridan afsuslanadi. Uni tark etishga ko‘p bor urinishadu-yu, ammo ko‘pincha muvaffaqiyatsizlikka uchrab, yana chekishda davom etadi.Dunyo bo‘ylab har kuni 15 mln. inson chekishni tashlashga urinar ekan. Siz ham shu ishga qo‘l ursangiz, shu millionlab insonlarning biri bo‘lasiz.
So’nggi munosabatlar